[Đền Hỏa Thần] Đền Hỏa Thần – Một nét tâm linh của người Hà Nội

2011-bnp-hoathan_162189425 [Đền hỏa thần] Đền hỏa thần - một nét tâm linh của người hà nội

Loading...

Từ xa xưa “Lửa” đã sử dụng và có những đóng góp to lớn vào sự tiến hóa, phát triển loài người. Mặt khác Lửa vẫn thường gây ra những thảm họa khôn lường. Từ thực tiễn và kinh nghiệm được đúc rút qua các đời, ông cha ta đã tổng kết và phân hạng bốn yếu tố gây hại nhiều nhất đến cuộc sống của con người là: Thủy, Hỏa, Đạo, Tặc (nước, lửa, trộm cướp và giặc giã), trong đo, yếu tố Hỏa được xếp trên Đạo và Tặc.

Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải đã ca ngợi sự linh thiêng bền vững của Thần trong việc trừ hỏa tai, bảo vệ kinh thành Thăng Long:

Hỏa tụ tam khu phần bất cập
Phong trần nhất trận phiến nan khuynh

Nghĩa là: Lửa nổi ba khu không cháy được
Phong trần một trận chẳng hề nghiêng

Ở Việt Nam, Thần Lửa có hai truyền thuyết Nam Phương Xích Đế và Quang Hoa Mã Nguyên Súy được thờ tại đền Hỏa Thần.

Truyền thuyết Quang Hoa Mã Nguyên Súy chịu được nhiều của tư tưởng Phật, được nghe thuyết pháp tụng kinh nhiều nên giác ngộ và trở thành môn đệ Phật gia. Do tính “Hỏa” nên không giữ được nghiêm giới luật, phải xuống trần đầu thai vào nhà họ Phùng, Khi đắc đạo được về trời làm môn đệ của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Chuyên việc trừ hỏa tai và “Thần Hỏa” còn được coi là “Ông Tổ nghề phòng cháy chữa cháy”.

Loading...

Đền Hoả Thần được xây dựng từ năm Minh Mệnh thứ 19 (1838). Tấm bia “Hoả Thần miếu bia ký” dựng vào ngày tốt tháng 7 đời vua Thiệu Trị tại đền Hoả Thần cho biết, đền được xây dựng ở ngoài Cửa Đông thành Hà Nội, lúc đầu  quy mô của đền bằng tranh nứa sơ sài. Năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), đền được xây dựng với nguyên vật liệu bền vững, 7 năm sau năm 1848 lại xây thêm phương đình và tiền tế. Niên đại này còn để lại trên câu đầu của kiến trúc. Ngôi đền có quy mô kiến trúc khá lớn, kiểu chữ “Công” gồm Tiền tế, Phương đình và Cung cấm.

Tiền tế là một nếp nhà ngang ba gian, xây gạch kiểu tường hồi bít đốc tai ngai, mái phủ tôn giả ngói mũi hải cổ. Đầu hai tường xây trụ biểu cao, đặt tượng Nghê. Bộ khung đỡ mái bằng gỗ với bốn bộ vì làm đơn giản kiểu vì kèo quá giang. Các kết cấu gỗ trong bộ khung nhà được bào trơn, bào soi tạo ra sự nhẹ nhàng cho kiến trúc. Hai đầu tường hồi gắn hai tấm bia đã ghi lại việc xây dựng và trùng tu sửa chữa di tích. Trên cửa ra vào treo bức hoành phi “Hỏa Thần Từ”  làm vào tháng trọng xuân năm Giáp Tý, đời vua Tự Đức (tháng 2 năm 1864)

Hiện nay Đền Hỏa Thần nằm trong số nhà 30 phố Hàng Điếu –Phường Cửa Đông. Khu vực này thời Nguyễn thuộc thôn Yên Nội, tổng Tiền Túc (sau đổi thành tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương). Thời Lê, phố Hàng Điếu nằm trong khu vực Hoàng thành của kinh thành Thăng Long.

Ở đây tư tưởng và giáo lý của nhà Phật đã được kết hợp hài hóa với tín ngưỡng dân gian bản địa với tinh thần “Hộ quốc – An dân” do vậy cấu trúc xây dựng cũng như bài trí ban thờ “Tiền Phật-Hậu Thánh,Thần” là cấu trúc phổ biến trong Chùa cũng như Đền, Miếu ở miền Bắc nước ta. Do vậy cách bố trí thờ phụng trong đền Hỏa Thần như sau: Trong cùng là tòa Hậu cung có ban thờ Thần Hỏa và hai pho thị giả, Thiên Lý Nhãn (nhìn thấy khắp nơi), Thuần Phong Nhĩ (Nghe thấu mọi điều). Tiếp theo phía trong của tòa Phương Đình là ban thờ Mẫu (Tam tòa Thánh Mẫu: Mẫu Thiên, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải) và ngũ vị Tôn Ông….Chính giữa của phương đình là Ban thờ Phật, Phật ADI Đà, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát).

Hai bên có câu đối thể hiện tư tưởng của Phật giáo Việt Nam:

“Pháp hiện ngũ thông, hách trạc linh thanh đằng Bắc địa

Đạo thành tam muội, ân ba đức trạch phổ Nam Thiên”

Loading...

Dịch: “Phật pháp thần thông, tắm tưới muôn nơi tràn đất Bắc

Đạo thành chính quả, ân đức sâu dầy khắp trời Nam”

Không biết ngôi đền thờ Thần Hỏa có từ bao giờ, nhưng chắc chắn từ năm Minh Mệnh thứ 19 (1838) đến nay nó đã trở thành một trung tâm phục vụ tín ngưỡng tôn giáo, cầu phúc trừ tai của nhân dân Hà thành nói riêng và của cả nước nói chung.

Nhân kỷ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, chính quyền và nhân dân địa phương cùng Đại Đức Thích Minh Sơn – Trụ trì đền đã tiến hành một đợt trùng tu đền Hỏa Thần.

den1 [Đền hỏa thần] Đền hỏa thần - một nét tâm linh của người hà nội

Đại đức Thích Minh Sơn – Trụ trì Đền Hỏa Thần

Đại đức trụ trì chia sẻ: “Chính quyền và nhân dân địa phương sẽ tiếp tục tôn tạo đền Hỏa Thần để đây là nơi đáp ứng nhu cầu tâm linh của cư dân phố cổ, và là nơi giáo dục truyền thống lịch sử “Uống nước nhớ nguồn”, tạo nên nét đặc sắc phong phú trong đời sống tinh thần của nhân dân Thủ đô.

Loading...